Cá bống tượng là loài lớn nhất trong họ cá bống. Cá sốngnhiều ở các nước có khí hậu nhiệt đới nóng ẩm. Ở nước ta cá sinh trưởng và phát triển tốt, đặc biệt là khu vực đồng bằng sông Cửu Long, quanh năm khí hậu nắng nóng và mưa nhiều rất thích hợp với cá bống tượng.

Nếu trông bên ngoài, cá bống tương giống với loài cá bống khác, nhất là trong thời kỳ còn nhỏ. Nhưng chúng có đặc điểm không thể lầm lẫn được trong họ nhà bống là dưới đuôi có hình chữ V màu đen.

Kinh nghiệm nhìn bề ngoài

Cần chọn những con cá có kích cỡ đều nhau. Nếu trong đàn cá có kích cỡ khác nhau, chứng tỏ không phải chúng cùng sinh ra một nguồn hoặc chế độ dinh dưỡng không đều. Nếu thả những con cá có kích thước khác nhau thì rất khó cho vấn đề chăm sóc và rất bất lợi cho cạnh tranh thức ăn trong đàn. Trọng lượng trung bình trong đàn cá từ 50-100g/con là thích hợp nhất (không nên quá 5% số lượng cá lớn hơn hoặc nhỏ hơn trọng lượng trung bình đó). Cá giống khi lật ngửa ra thấy vảy bụng và lưng phải đều, các tia vi còn nguyên, cá nhiều nhớt, màu lưng của cá hơi xám, da bóng, mang phùng ra thật to và các tia vi xòe ra hết cỡ, đó là con giống tốt.

Kinh nghiệm theo dõi lúc bơi

Nếu thả cá vào chậu nước sạch, chúng bơi rất nhanh, theo dõi các tia vi hoạt động đều, đó là cá giống khỏe. Cần chú ý những con cá khi bơi lờ đờ, thỉnh thoảng chúng ngưng hoạt động tia vây hoặc nằm ngửa, có thể là cá bị cào điện hoặc bị bệnh, cần phải loại bỏ vì khi thả chúng xuống ao chúng cũng sẽ chết và lây bệnh cho cả đàn. Ngoài ra cũng cần chú ý nhưng con cá khi thả vào chậu, chúng nhào lộn dữ dội, đây có thể là những con cá bị sán lá ký sinh.

Kinh nghiệm theo dõi những vết bệnh

Có thể lấy ngẫu nhiên 100 con trong đàn, rồi thả vào keo thủy tinh chứa nước sạch. Nhìn thật kỹ xem có nhiều con bụng dưới bị sưng đỏ không, có thể là chúng đang bị nhiễm bệnh ghẻ do vi khuẩn Aeromonasssp. Hoặc là do trùng mỏ neo (Lemea) hoặc dưới đuôi có thấy một chùm trắng giống bông gòn, có thể là do nấm thủy mi tấn công. Trùng mỏ neo hoặc nấm thủy mi có thể nhìn thấy bằng mắt thường. Trung bình trong đàn không được quá 2% số con bệnh thì mới có thể chấp nhận được.

Trên đây là những yếu tố cần thiết cho cách chọn cá bống tượng giống. Cách chọn này có thể áp dụng khi phải mua giống trôi nổi cũng như nguồn cá giống trong trại. Nhưng cũng cần nhớ là uy tín nơi bán cá giống quan trọng. Bà con nông dân nên chọn những cơ sở bán cá giống có uy tín từ trước tới nay để mua cá giống.

KS. Phương Thanh (Trại cá giống Trà Nóc - TP. Cần Thơ) - KHPT, 9/04/2004  

Khi nuôi cá bống tượng, trước hết phải chọn con giống có kích cỡ đều nhau. Nếu không, thời gian nuôi thả giống buộc phải kéo dài, và như vậy sẽ ảnh hưởng đến kết quả thu hoạch cá.

Khi chọn giống cá nên chọn cá có trọng lượng từ 100-120g/con. Nên chọn con giống có đuôi xoè rộng, nhiều nhớt và nhất là không bị trầy xước, bệnh tật. Nếu phát hiện cá có những biểu hiện trên thì loại bỏ ngay. Có thể tắm cho cá bằng nước muối pha với tỉ lệ 2% trong khoảng 4-6 phút. Chỉ nên thả cá trong lồng với mật độ 80-100 con/m2.

Trong thời kỳ đầu, nên cho cá ăn các loại cá nhỏ như cá linh, cá cơm, cá lòng tong cắt nhỏ. Hoặc dùng tép, giun làm thức ăn. Lượng thức ăn hàng ngày nên giữ ở mức 3-5% trọng lượng cá nuôi trong lồng. Thời điểm tốt nhất để cho cá ăn là lúc 6-7 giờ tối. Mỗi ngày chỉ cho ăn một lần.

Hàng tuần, nên cho cá ăn thêm các loại vitamin C, Tetracycline, Premix bằng cách tán nhỏ, trộn vào thức ăn để tăng sức đề kháng và phòng bệnh cho cá nuôi.

Với cá giống cỡ nhỏ từ 50-70g/con, thu hoạch trong thời gian từ 8-10 tháng nuôi. Còn đối với giống cá lớn, từ 100-150g/con có thể thu hoạch sau 7 tháng nuôi.

Đặc biệt cá bống tượng rất nhạy cảm với thời tiết. Những khi thời tiết xấu, mặc dù đến giờ ăn nhưng cá nổi lên rất ít. Ngược lại, khi thời tiết tốt, đến giờ ăn cá nổi lên rất đều.

NTNN 14/4/2004