Khu nuôi trùng quế của anh Đức ở huyện Ba Tri Thành Đạt- Hợp tác xã nuôi trùn quế đầu tiên của tỉnh Bến Tre, tuy mới thành lập tại huyện Ba Tri, nhưng thực sự đã gây được sự chú ý của nhiều khách hàng, đặc biệt là giới nuôi tôm công nghiệp.

Hợp tác xã nông nghiệp – thương mại – dịch vụ Thành Đạt hiện chưa có trụ sở, phải mượn tạm nhà một xã viên để treo tấm bảng làm nơi giao dịch. Vào đề chuyện đầu tư nuôi trùn quế, Phó Chủ nhiệm HTX Trần Tuấn Đức, cho biết: “Mê lắm! Trùn sinh sôi hàng ngày và hiệu quả vô cùng. Thời điểm này có rất nhiều nơi đến đặt hàng hỏi mua trùn quế, nhưng với sản lượng hiện tại tôi chỉ đáp ứng khoảng 20 người ở huyện Bình Đại và Ba Tri mua trùn về cho tôm sú ăn”. Anh Đức tiếp: “nguyên nhân mà chúng tôi chí thú đến với nghề nuôi trùn quế theo kiểu trang trại, là vì hiện nay ngoài thức ăn công nghiệp phục vụ cho con tôm, dân nuôi tôm còn dùng trùn quế để làm nguồn thức ăn chính, vì theo họ trùn quế trị được bệnh trên tôm sú”!

Chưa tin vào sự thực này, Phó Chủ nhiệm Đức lại đem chuyện này hỏi ngay với kỹ sư thủy sản, thì được trả lời: một số thầy đại học nói trùn quế rất có hiệu quả trong nuôi thủy sản, nhưng lâu nay chưa phát triển đại trà, nên rất ít thấy ai dùng trùn quế để làm nguồn thức ăn nuôi tôm công nghiệp. Không bỏ lỡ cơ hội này, sau khi thực hiện những chuyến tham quan, học hỏi các mô hình nuôi trùn quế ở TP Hồ Chí Minh, Long Xuyên (An Giang), anh Đức quyết định đầu tư nuôi trùn quế quy mô tại Ba Tri để nhằm tạo bước đột phá khi mà phong trào nuôi tôm hiện nay đang báo động ô nhiễm môi trường do xử lý thức ăn công nghiệp không khéo.

Trùn quế làm thức ăn cho tôm

Sở dĩ anh Đức chọn xã Tân Mỹ, huyện Ba Tri để nuôi trùn quế, vì đây là địa phương có đàn bò lớn nhất tỉnh Bến Tre, với 52.000 con và cho ra khoảng 260 tấn phân bò mỗi ngày, phân được xuất thô đi các tỉnh miền Đông, chủ yếu là để bón cây, nhưng đồng thời cũng là nguồn thức ăn cho trùn. Thấy mô hình anh đưa ra lý tưởng, nhiều người đồng tình hưởng ứng. Người có đất góp vốn bằng đất, có tiền góp tiền. 14 thành viên tham gia hợp tác xã với số vốn 650 triệu đồng. Riêng gia đình anh, bỏ phần vốn trên 300 triệu đồng. Anh Đức kể: “Ham thì ham thiệt, nhưng bắt tay vào làm cũng lo lắm, bởi có bao nhiêu vốn luyến gom đầu tư vào mấy con trùn li ti. Nhưng khi nhớ đến chuyện trùn quế có thể trị bệnh tôm là tôi yên tâm. Hơn nữa, tôi suy nghĩ trong làm ăn phải quyết đoán và mạo hiểm… vậy là tôi làm quyết liệt”.

Lúc đầu, HTX đầu tư nuôi trên 20 tấn trùn giống ( 25.000 đồng/kg) trên diện tích 1000 m2 đất ở xã Tân Mỹ. Từ nguồn trùn giống này, nhân ra xây dựng thêm điểm nuôi trùn với diện tích hơn 1.000 m2 ở xã Phước Tuy, cũng tại huyện Ba Tri. Từ thực tế mô hình nuôi trùn quế của HTX cho thấy, 3 kg phân bò làm nguồn thức ăn nuôi trùn sẽ trở thành 1 kg phân trùn. Giá mua phân bò là 50 đồng/kg và giá bán phân trùn hiện tại 800 đồng/kg thì người nuôi trùn sau khi trừ chi phí vận chuyển sẽ còn lời 600 đồng/kg. Một công đất mỗi tháng sử dụng 50 tấn phân bò, cho ra gần 17 tấn phân trùn. Phân trùn quế là phân bón hữu cơ rất tốt để chăm sóc nhiều loại cây và rất dễ tiêu thụ. Chỉ riêng phần lời từ chênh lệch giá phân bò và phân trùn đã đủ chi phí trang trãi cho việc đầu tư nuôi trùn. Như vậy, thành phẩm là trùn quế mỗi tháng người nuôi thu hoạch từ 700 – 800 kg/công đất, giá bán từ 35.000– 40.000 đồng/kg, người nuôi hưởng trọn phần tiền này. Trùn quế nuôi không sợ bệnh tật, chỉ cần đầu tư giống một lần thì hưởng lợi lâu dài, vì trùn sinh sản rất nhanh. Tính đến nay, sau 6 tháng nuôi trùn, HTX đã thu về gần 300 triệu đồng từ bán sản phẩm trùn và phân trùn.

Từ nguồn trùn ban đầu, bây giờ HTX đã có khoảng 75 tấn trùn sinh sống ở diện tích đất trên 2.000 m2. Khách hàng thì vô kể, nhưng do nguồn trùn cung cấp của HTX còn quá ít. Anh Đức tính toán: “Chỉ cần 1/5 diện tích nuôi tôm công nghiệp ở Bến Tre hiện nay cũng phải cần 20 ha nuôi trùn quế, nghĩa là cần gấp 100 lần diện tích nuôi trùn như tôi mới đủ cung ứng. Nhiều người nuôi tôm ở Bình Đại và Ba Tri cho ăn trùn quế, tôm đang bệnh trở nên khoẻ mạnh, họ thông tin với nhau nên người ta đổ xô đến tìm mua trùn mà HTX đâu thể nào đáp ứng hết, vì số lượng mới vài trăm kg mỗi ngày”. Anh Ba Minh, một đại gia từ TP. HCM về xã Thạnh Phước, huyện Bình Đại đầu tư nuôi 32 ao tôm sú công nghiệp. Ngay vụ đầu, anh Ba Minh “gặp nạn” vì 16 ao tôm bị bệnh buộc anh phải tiêu hủy. Khi được kỹ sư thủy sản khuyên nên thử mua trùn quế về cho ăn. Ban đầu, anh Ba Minh cương quyết không chịu vì không tin. Đuối quá, vì tôm càng ngày bệnh càng nặng anh mua trùn về cho tôm ăn ở ao tôm tệ nhất, sắp sửa bỏ trong số 16 ao còn lại để cho ăn thử nghiệm. Kết quả, tôm khoẻ trở lại. Bây giờ, cứ mỗi ngày anh cho công nhân từ Bình Đại chạy sang HTX nuôi trùn quế Thành Đạt ở Ba Tri mua 10 kg trùn về cho tôm ăn bổ sung luân phiên ở tất cả các ao.

Anh Đức đưa cho tôi xem một số giấy tờ mà Sở Khoa học- Công nghệ tỉnh Bến Tre ngỏ ý muốn anh làm đề tài nghiên cứu về tác dụng của trùn quế đối với việc nuôi tôm, để qua đó có kết luận “liệu trùn quế có thật sự là giải pháp cho các ao tôm ở nhiều tỉnh thành Đồng bằng sông Cửu Long đang diễn biến phức tạp về dịch bệnh” hay không? Anh Đức nói: “Khả năng của tôi là kinh doanh thì sao làm công việc này được. Nhưng tôi cùng với người em là kỹ sư của mình sẽ nhờ đến sự hỗ trợ của các Viện, Trường để giải thích và phân tích nhằm tìm ra câu trả lời chính xác…”. Hiện tại, HTX đang có kế hoạch tiếp tục mở rộng diện tích nuôi trùn quế lên 1 ha. Bên cạnh đó, cũng sẵn sàng cung cấp giống giá rẻ 10.000 đồng/kg trùn quế giống để nhiều người dân cùng nuôi. HTX sẽ bao tiêu sản phẩm trùn thịt và phân trùn của bà con nuôi trùn quế.