| HOÀN THIỆN CÔNG NGHỆ SẢN XUẤT MỘT SỐ CHỦNG NẤM LINH CHI | | In | |
|
HOÀN THIỆN CÔNG NGHỆ SẢN XUẤT MỘT SỐ CHỦNG NẤM LINH CHI PHỤC VỤ NHU CẦU SỬ DỤNG TRONG NƯỚC VÀ XUẤT KHẨU
PGS. TS. NGUYỄN THỊ CHÍNH
KS. NGUYỄN VĂN PHÒNG
Trường đại học Khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội Công trình này thuộc dự án sản xuất thử cấp nhà nước năm 2000-2001. Nghiệm thu cấp nhà nước ngày 10 tháng 5 năm 2002, đạt loại xuất sắc.
Kinh phí thu hồi từ ngân sách nhà nước đã trả hết và thanh lý hợp đồng đúng thời hạn theo quy định của nhà nước. Công trình tham gia giải thưởng VIFOTEC năm 2002 và đạt giải ba thuộc lĩnh vực “Công nghệ sinh học phục vụ đời sống”.
1. NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA CÔNG TRÌNH :
Như chúng ta đã biết, nấm Linh Chi Ganoderma có nhiều loài với tác dụng dược lý và chữa bệnh khác nhau. Từ lâu, các nhà khoa học đã khẳng định vai trò chống u, tăng hệ thống miễn dịch, chống lão hoá và kéo dài tuổi thọ của nấm Linh Chi nên nhiều nước trên thế giới đã sản xuất nấm Linh Chi, tạo ra nhiều loại sản phẩm có tác dụng chữa bệnh, kể cả ung thư và AIDS.
Song nấm Linh Chi có tác dụng tốt hay không còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: điều kiện nuôi trồng nấm, chủng giống, nguyên liệu và công nghệ của từng tác giả. Đặc biệt tác dụng chống ung thư và chống virut của nó được nhiều tác giả đề cập và đang là vấn đề thời sự.
Hiện nay trên thế giới mỗi năm có khoảng 10 triệu người bị ung thư, trong đó có 6 triệu người tử vong. Riêng ở Việt Nam, mỗi năm có khoảng 100.000 đến 150.000 người bị ung thư, trong đó có 70.000 người chết vì căn bệnh này (Theo thông báo của hội nghị phòng chống ung thư quốc tế tháng 10/2002). Vì vậy, nghiên cứu sản xuất những chủng nấm Linh Chi có hoạt tính sinh học cao, phục vụ tăng cường sức khoẻ và đặc biệt là chống u là hết sức cần thiết và cấp bách. Vì thế, dự án sản xuất thử nấm Linh Chi đã được nhà nước phê duyệt và cho thực hiện. Những nội dung cơ bản của công trình cần giải quyết là:
- Xác định những chủng giống nấm Linh Chi có thể nuôi trồng tại Việt Nam cho năng suất và hoạt chất sinh học cao.
- Tìm công nghệ thích hợp với điều kiện khí hậu và nguyên liệu của Việt Nam.
- Xác định được công nghệ nhân giống sản xuất và chế biến nấm với chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong nước và xuất khẩu.
- Với những nội dung trên, từ nhiều chủng nấm Linh Chi đã tuyển chọn được hai chủng là G1 và G2 sử dụng cho sản xuất đại trà.
- Xác định được điều kiện nhiệt độ, pH, độ ẩm, nguyên liệu thích hợp cho nấm phát triển và tạo quả thể.
- Đưa ra công nghệ sản xuất giống nấm bằng hạt và bằng que sắn, thích hợp cho sản xuất trên nguyên liệu là mùn cưa và trên gỗ cành. Tiết kiệm được nguyên liệu, tận dụng nguồn cây sắn nhiều, hiện đang bỏ đi của nông dân dùng làm giống, hạ giá thành sản xuất, tạo việc làm cho người nông dân có thêm thu nhập từ phế thải của cây sắn.
Hoàn thiện công nghệ sản xuất nấm Linh Chi:
1.1. Sản xuất nấm Linh Chi quả thể trên nguyên liệu sẵn có ở Việt Nam như:
- Sản xuất nấm Linh Chi trên mùn cưa thuần chủng, mùn cưa tạp, lõi ngô đạt chất lượng tốt, năng suất đạt 10%-15% quả thể khô so với trọng lượng khô của nguyên liệu.
- Công nghệ sản xuất nấm Linh Chi trên nguyên liệu có phủ đất cho hoạt tính sinh học cao và năng suất gấp 2 lần so với không phủ đất. Công nghệ sản xuất nấm Linh Chi có phủ đất và công nghệ trồng nấm dưới đất, ngoài đồng ruộng cho phép trồng một năm, thu hoạch 3 năm. Công nghệ này đặc biệt trên nguyên liệu không cần thanh trùng, người dân dễ dàng thực hiện. Tận dụng được các cành cây bỏ đi, năng suất cao, chất lượng tốt, gần gũi với điều kiện tự nhiên nên nấm có hoạt chất sinh học cao.
1.2. Công nghệ sản xuất nấm Linh Chi sinh khối từ sợi nấm :
Công nghệ này lần đầu tiên được sản xuất ở Việt Nam và có lẽ trên thế giới người ta không thực hiện, công nghệ vừa đơn giản, vừa hiệu quả kinh tế, nấm có hoạt chất sinh học cao. Không cần máy móc, thiết bị đắt tiền, sản xuất được số lượng nhiều quanh năm, không theo thời vụ. Thông thường nếu sản xuất nấm Linh Chi như các nước phát triển, người ta sử dụng hệ thống len men với khối lượng lớn, trên các thiết bị lên men 1-2 tấn đắt tiền với điều kiện chuẩn, kết thúc lên men cần có các thiết bị lọc ép để thu sợi nấm, tốn thêm năng lượng cho các thiết bị hoạt động. Hiệu quả kinh kế sản xuất theo công nghệ lên men chìm và công nghệ lên men do chúng tôi đưa ra là rất rõ rệt. Sản phẩm của công trình tạo ra có thể giảm giá thành sản phẩm so với công nghệ trên khoảng 20 lần. Vì vậy, có thể nói sản phẩm nấm Linh Chi thu được với lợi nhuận cao.
Tính mới và sáng tạo của công nghệ này phù hợp với điều kiện của Việt Nam khi chưa có trang thiết bị hiện đại nhưng vẫn sản xuất được. Hơn hẳn công nghệ sản xuất nấm tạo quả thể về nhiều mặt : Thời gian thu hoạch ngắn, chất lượng sản phẩm có hoạt chất sinh học cao hơn quả thể, giá 1Kg sản phẩm này là 600.000 đồng, trong khi giá 1Kg quả thể là 300.000.
- Sản lượng nấm Linh Chi cả nước hiện nay sản xuất được khoảng 10-15 tấn, nhưng nếu sản xuất sinh khối nấm theo công nghệ của công trình thì trong một năm có thể đạt vài chục tấn. Công trình sản xuất được hàng chục tấn sản phẩm Linh Chi từ sợi nấm cho hoạt chất sinh học cao, sản phẩm tạo ra thơm ngon và dễ sử dụng. Khi sử dụng không cần loại bỏ bã như nấm quả thể mà sử dụng hết sinh khối nấm Linh Chi. Đã được phân tích tại các trung tâm kiểm nghiệm của bộ Y tế, kết quả cho thấy đạt chất lượng tốt, không có phản ứng phụ, không có độc tố.
- Đã xác định thành phần một số hoạt chất sinh học của quả thể và sinh khối nấm như: Các enzym, kháng sinh, protein, 17 loại axit amin, tách chiết polysacharit (1-3 ò-D-glucan) là thành phần chống u của nấm Linh chi của công trình đạt 18% trong khi đó Linh chi ở những nơi khác thành phần này chỉ đạt 5-6 %. Ngoài ra còn nhiều phần và hợp chất sinh học của nấm Linh chi cũng đã được xác định.
1.3. Công nghệ chế biến các sản phẩm từ quả thể và sinh khối nấm
Công trình đã có 8 công nghệ để tạo thành các sản phẩm như sau:
- Sinh linh: Bột sinh khối nấm Linh Chi nguyên chất, đóng gói 100g/hộp, trong có 20 gói nhỏ bằng giấy bạc, sản phẩm nhãn hiệu Sinh linh đạt huy chương vàng tại hội xuất nhập khẩu và tiêu dùng hàng Việt Nam chất lượng cao phù hợp tiêu chuẩn năm 2003. Công nghệ đóng gói trên thiết bị tự động đảm bảo vệ sinh, chất lượng sản phẩm.
- Bột Linh Chi tổng hợp : Đóng gói 75/hộp, trong có 10 gói nhỏ bằng giấy bạc.
- Rượu Linh Chi : Đóng 375ml/chai/hộp.
- Nước chiết Linh Chi : 200ml/chai.
- Quả thể nấm Linh Chi sấy khô100g /gói
- Quả thể nấm Linh Chi thái lát.100g /gói
- Quả thể nấm Linh Chi nghiền thành bột 100g/gói
- Bào tử nấm Linh Chi 20g/gói
Đặc biệt bào tử có chứa Germanium, có tác dụng giảm đau trong ung thư, có hoạt chất chống u cao nhưng một số chuyên gia lại cho rửa mất bào tử, chúng tôi cho thu bào tử. Giá của 1Kg bào tử nấm Linh Chi là 5.000.000 đồng. Bào tử nấm Linh Chi hiện nay ở một số nước đã sản xuất thành viên nang bán trên thị trường, làm thuốc chống ung thư rất tốt.
1.4. Sử dụng nấm Linh Chi trong nước và xuất khẩu :
* Trong nước
- Nấm Linh Chi được sử dụng ở hầu hết các tỉnh trong cả nước với những sản phẩm đã được bộ Y tế chứng nhận về chất lượng và được phép bán trên thị trường.
- Đã ứng dụng thử bột Linh Chi tổng hợp và nguyên chất từ sinh khối tại bệnh viện Xanh Pôn,bệnh viện Hữu nghị và khá nhiều bệnh nhân trong cả nước có kết quả khả quan với một số bệnh như: cao huyết áp, viêm gan, ung thư,...
- Đã triển khai ứng dụng sản phẩm SINH LINH trong điều trị 30 bệnh nhân ung thư gan nguyên phát tại bệnh viện K do đề tài tài trợ kinh phí cho bệnh nhân trong thời gian điều trị là 3 tháng.
- Đã có các đại lý tại 28/3 Bùi Viện, Quận 1, TP. Hồ Chí Minh, Sở Khoa học và Công nghệ Thanh Hoá, Công ty Long Đại, Quảng Bình, phường Chăm Mát, thị xã Hà Tĩnh, Hà nội.
* Nước ngoài
- Đã tham gia triển lãm quốc tế tại Brunei 2001, được đánh giá cao.
- Một số nước đã và đang có nhu cầu sử dụng các sản phẩm nấm Linh Chi của chúng tôi sản xuất. Mặt khác, sản phẩm này đã có người sử dụng ở một số nước như : Brunei, Cộng hoà Séc, Thuỵ Sĩ, liên bang Nga, Đức...
Địa chỉ áp dụng có hiệu quả:
- Công ty TNHH Nấm Linh Chi. Nhà H3 ngõ 330 Đường Nguyễn Trãi- Thanh Xuân, Hà Nội. ĐT : 04. 8582809
- Sở khoa học và công nghệ tỉnh Thái Bình.
- Sở khoa học và công nghệ tỉnh Hải Dương.
- Sở khoa học và công nghệ tỉnh Vĩnh Long.
- Công ty Lâm-công nghiệp Long Đại - Quảng Bình.
- Sở khoa học và công nghệ Đắc Lắc, Buôn Ma Thuột.
- Cơ sở sản xuất và chế biến nấm An Ninh xã Ninh giang Tỉnh Hải Dương Doanh nghiệp trẻ Phạm Văn Quyện
- Hội nông dân tỉnh Hoà Bình ( do ông Nguyễn Thái Học ban chấp hành hội nông dân phường Chăm mát thực hiện )
Phạm vi áp dụng và các địa chỉ khác đã áp dụng :
- Sử dụng công nghệ nuôi trồng nấm Linh chi
- Ngoài các cơ quan trên, công nghệ nhân giống và nuôi trồng nấm Linh Chi thu quả thể đã được phổ biến cho một số sở KHCN của các tỉnh, cho hội nông dân, gia đình và cá nhân trong cả nước áp dụng.
- Sử dụng sản phẩm nấm Linh chi nhằm tăng cường sức khoẻ
- Riêng các sản phẩm của công trình đã được hàng nghìn người biết tới và sử dụng, phản ánh kết quả tốt trong phòng chống bệnh, tăng cường sức đề kháng, nâng cao sức khoẻ. Đặc biệt tại các bệnh viện Xanh-pôn, bệnh viện Đồng Nai, bệnh viện K... những sản phẩm nấm Linh chi đã được sử dụng trong hỗ trợ điều trị nhiều bệnh, kể cả phòng chống khối u, ung thư. Một số sản phẩm đã được đem trưng bày tại hội chợ trong nước và quốc tế.( Hội chợ khoa học công nghệ VN Techmart năm 2003 tại Hà nội , hội chợ quốc tế Brunẹi năm 2001 )
Những kinh nghiệm khi triển khai thực hiện:
- Trong khi nghiên cứu phải chọn đề tài cho mình trước để thực hiện để khi có chủ trương của nhà nước là mình đã có công nghệ và có sản phẩm.
- Khi dự án được duyệt thì đã phải thực hiện được 1/3 mục tiêu.
- Khi chưa có kinh phí cấp thì phải thực hiện trước mới kịp thời gian.
- Phải bám sát các mục tiêu của dự án.
- Biết tập hợp được tiềm năng trí tuệ của các cộng sự, đồng nghiệp.
- Được sự ủng hộ của lãnh đạo các cấp.
- Tranh thủ sự giúp đỡ của các tổ chức và bạn bè
- Khắc phục những khó khăn trong thực tiễn sản xuất và ứng dụng các sản phẩm vào đời sống.
Giá trị hiệu quả kinh tế và xã hội đã đạt được:
- Công trình tạo được nhiều việc làm cho bà con nông dân ở nông thôn và miền núi vào lúc nông nhàn, góp phần xoá đói giảm nghèo cho một số vùng như: Thái Bình, hội Nông dân tỉnh Hoà Bình, Hải Dương, Đaklak - Buôn Ma Thuột, Thanh Hoá, Quảng Bình...
- Mở ra một nghề mới có hiệu quả kinh tế cao, tạo ra được các sản phẩm có tính chất thương mại tại các vùng nông thôn, miền núi... tạo dựng cho các doanh nghiệp trẻ vùng nông thôn vươn lên làm giàu ngay trên quê hương.
- Tận dụng nhiều nguồn nguyên liệu dư thừa của sản xuất công, nông và lâm nghiệp như mùn cưa, xơ dừa, lõi ngô, thân cành cây phế phẩm...
- Tạo nhiều sản phẩm có giá trị phục vụ đời sống như các nấm dược liệu và nấm thực phẩm. Giá trị kinh tế của nấm Linh chi cao hơn hẳn so với các nấm ăn khác (từ 300.000đ đến 600.000đ/ kg, trong khi giá nấm mỡ hay nấm rơm chỉ vào khoảng 15.000đ đến 20.000đ/ kg).
- Sản phẩm có thể cung cấp cho các công ty dược chế biến làm thuốc, góp phần giảm bớt thuốc nhập ngoại và có giá trị xuất khẩu.
- Hỗ trợ điều trị bệnh và điều trị một số bệnh có kết quả khả quan (ứng dụng tại bệnh viện K, bệnh viện Xanh-pôn...).
- Giúp người nông dân khi sản xuất nấm Linh Chi có thể sử dụng nấm thường xuyên để phòng, chữa bệnh và tăng cường sức khoẻ cho bản thân.
- Hiệu quả kỹ thuật do sản xuất nấm Linh chi có thể thu lợi nhuận từ các cơ sở SX trong cả nước là khá lớn ước tính năm có thể đạt hàng tỷ đồng.
Nhu cầu thị trường :
Ở nước ta những năm gần đây các bệnh nhân viêm gan, đặc biệt là viêm gan B, ung thư... đang ngày một gia tăng. Mà nấm Linh Chi lại rất có hiệu quả trong phòng ngừa và điều trị nhiều loại bệnh nên nhu cầu về Linh Chi ngày càng nhiều. Các nước phương Tây đang có xu hướng chuyển sang dùng thảo dược phương Đông, an toàn và hiệu quả hơn, trong đó nấm Linh Chi được biết đến như một “thần dược”, các nước như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc,... là những nước trồng nhiều Linh Chi nhưng vẫn không đủ cung cấp cho người dân sử dụng. Vì vậy, đẩy mạnh sản xuất Linh Chi là phương hướng lâu dài và có giá trị về nhiều mặt. Nhu cầu thị trường trong nước và nước ngoài ngày một nhiều hơn.
2. NHỮNG KIẾN NGHỊ :
- Các cơ quan quản lý nhà nước cần có những chính sách ưu tiên phát triển ngành sản xuất nấm Linh Chi ở nước ta vì thời tiết khí hậu rất phù hợp, nguyên liệu, nhân lực dồi dào, có thể trồng nấm Linh Chi quanh năm, đáp ứng nhu cầu trong nước cũng như nước ngoài, thu ngoại tệ cho đất nước. Hỗ trợ về kinh phí cho nông dân sản xuất nấm.
- Đề nghị bộ Y tế nghiên cứu để các sản phẩm có nguồn gốc từ nấm Linh Chi được đăng kí xét duyệt nhanh chóng vì thực tế nấm Linh Chi không có phản ứng phụ và được các nước sử dụng từ lâu như nguồn thực phẩm thuốc.
- Các phương tiện thông tin đại chúng như truyền hình, phát thanh, báo chí tăng cường tuyên truyền để đông đảo người dân hiểu tác dụng của nấm Linh Chi trong phòng chống bệnh và tăng cường sức khoẻ, kéo dài thời gian sống. Song cũng cần nhận biết Linh chi cho đúng tránh sử dụng bừa bãi và khai thác bừa bãi trong tự nhiên,
Đề nghị ban tổ chức giải thưởng VIFOTEC giúp cho các công trình đã đạt giải được nhanh chóng làm các thủ tục để đăng ký bản quyền và sở hữu trí tuệ của mình.
|
| Tiếp > |
|---|