Sau phong trào chơi cá Dĩa (Dicus) thịnh hành một thời gian dài.Tiếp theo là cá Rồng(Arowana) trên chục năm.Và từ năm 2001, làng cá cảnh thế giới đã đón nhận một lòai cá hòan tòan mới: “Hoa La Hán”.Cá “Hoa La Hán” còn gọi là “La Hán” và có tên tiếng anh là “Flower Horn”(Hoa Sừng), tên gọi này diễn tả theo hình thể của cá : Màu sắc rực rỡ, trên đỉnh đầu cá trưởng thành thường nổi khối u khá lớn như tấm sừng. Đây là những tên gọi chung vì dựa vào màu sắc, hoa văn trên thân cá mà còn khá nhiều tên gọi khác như: “Trân Châu Hoa La Hán”, “Trân Châu Kỳ Lân”, “Hoa La Hán Hòang Kim”, “Kim Phật”, “Hỏa Kỳ Lân”, “Hổ Diện”, “Hỏa Thần”, hoặc dài dòng như “Hòang Kim Trân Châu La Hán Hồng Vĩ Hình” …v.v.v.. Cuối cùng tên khoa học của cá là “Rajah cichlasonma”, tên ghép từ tiếng Mã Lai “Rajah” (?) với “Cichlasonma” là danh từ chung của khoảng 25 loài trong họ cá Cichlidae(họ cá Rô phi) (nên bạn có thể yên tâm mần thịt nó,với nhiều món ăn ngon không kém cá Tai Tượng) gốc Nam Mỹ. 

Nếu cá Dĩa và cá Rồng có sẵn trong tự nhiên, được thuần hóa thành cá cảnh. “Hoa La Hán” lại xuất hiện hoàn toàn do bàn tay con người tại bể nuôi Mã Lai và Singapore. Sự ra đời của “ Hoa La Hán” giống như một truyền thuyết, người ta cho rằng những tay kinh doanh cá cảnh đã trải qua suốt thập niên 1990 để hòan thành tác phẩm “Hoa La Hán”. Khỏang 4 năm trước, “Hoa La Hán” được giới thiệu tại Mã Lai và Singapore, nó đã tạo nên một cơn sốt kéo dài đến nay. Tại Singapore, trước hiện tượng bán đắt như tôm tươi của “Hoa La Hán”, Ông Wee Koon, chủ tịch của Hội Sanh Sản Cá Cảnh Nhiệt Đới đã phát biểu: “Chưa bao giờ trong lịch sử kinh doanh cá cảnh tại Singapore lại cuồng nhiệt như vậy ….”. Tháng 3 năm 2001, Mã Lai tổ chức cuộc thi cá “Hoa La Hán”. Ngay lập tức, phong trào nuôi cá “Hoa La Hán” nhanh chóng lớn mạnh, lan tỏa đến Thái Lan, Indonesia,Đài Loan,Trung Quốc,Nhật Bản,Việt Nam…… 

Kích thước cá “Hoa La Hán” theo ghi nhận là 30cm, hoặc có thể nhỏ hơn do di truyền.Kích thước cá đạt tới 30cm, thì nên chọn bồn kiếng tối thiểu là 60x45, thỏi mái hơn thì 90x45 hoặc có thể rộng hơn, nếu nhà bạn rộng rải và dư giả. Nuôi trong mội trường rộng cá tăng trưởng nhanh ( do vận động nhiều thi ăn càng nhiều).Hoa La Hán” là lòai năng động . Cá thường bợi lội sục sạo khắp bể, nên việc trang trí cây thủy sinh hay non bộ….. sẽ không hợp lí. Cảnh vậy dễ bị cá phá hủy, đôi khi gây tai nạn cho cá. Tốt nhất là chơi hồ trống là ok nhất, cũng nên thả vài viên sỏi để nó có chuyện mà làm, vân động, đôi lúc thấy nó phun châu nhả ngọc cũng vui( chỉ có “Hoa La Hán” mới làm thôi nha, chứ các lòai cá khác thì NHBĐ chưa thấy).Trường hợp nuôi nhiều “Hoa La Hán” các bạn cần phải nuôi mỗi con bằng 1 vách ngăn( nếu “Hoa La Hán” bầy nhỏ thì có thể nuôi chung) trong bể kiếng. Ý thức có cộng đồng bên cạnh kích thích sự tăng trưởng và phát sắc của cá. Khi nuôi chung 2 cá thể trở lên nếu ko có vách ngăn, thì cá lớn nuốt cá bế hoặc sẽ đánh nhau tới chết ( hiện tượng này thường gặp ở họ cá Cichlidae). 

“Hoa La Hán” là cái giống phàm ăn( nhưng ko phải cho cái gì là nó cũng ăn). Nó có thể ăn các lọai thực phẩm khác nhau từ mồi sống như lăng quăng, trùn chỉ, cá con, tôm tép…… đến cả thức ăn khô đóng hộp sẵn.Theo cách nuôi của mỗi người thì việc cho ăn có khác. Có người cho ăn tôm bốc vỏ đông lạnh, thịt bò nhưng cái nào cũng có cái hại của nó cả. 

Sau đây NHBĐ xin liệt kê 1 số thức ăn mà bạn có thể lựa chọn cho “Hoa La Hán” của mình: 

1. Trùn chỉ hay ấu trùng đỏ: nguồn dinh dưỡng rất cao, đa số các lòai cá điều thích nhất, nhưng cá La Hán chê(nên chỉ cho cá con mới lớn ăn thôi, chứ cỡ bằng 1 ngón cái thì ko nên) 

2. Lăng quăng: là ấu trùng của muỗi, các lòai cá thích ăn,nó có nguồn sinh dưỡng lớn, khi cá sắp đẻ thì nên cho ăn nhiều vào, vì theo các chuyên gia nó có hoocmon kích thích sinh sản… 

3. Cá con: gồm cá trâm, cá chép con….. tiện lợi hợp vệ sinh, mau ăn chóng lớn 

4. Tôm tép: mấy thứ này mua về bốc vỏ, bẻ đầu, hoặc mua tôm đông lạnh, nhớ tan đá rồi cho ăn. 

5. Thịt bò:thái nhỏ ra hay xay nhuyễn,nhưng cho ăn cũng có chừng, tùy con “Hoa La Hán” thích nghi, nếu ko thì ăn vào sình bụng( thịt bò có cholectoron ko tốt cho cơ thể, cả người cũng ko tốt chứ dừng nói là cá). 

6. Thức ăn dạng hạt: trên thi trường có nhiều loại nh ưng kinh nghi ệm c ủa các bạn cho thấy chỉ có tác dụng lên màu,không có tác dụng làm to đầu 

8. Người nuôi nên thử để tìm ra loại thức ăn tốt cho cá của mình, mồi sống tốt nhất vẫn là cá con, tôm tép. 

Ngày 3 bữa như người ta là ok rồi, tuy nhiên hơi rắc rối.Cá con thì cho ăn nhiều hơn, muốn biết chúng đói hay không thì nếu thấy chúng cứ bơi gần mặt nước là đòi ăn.Tùy theo cách cho ăn của bạn mà có thể cho thức ăn phối hợp với nhau.Nên nhớ dù cho ăn gì đi nữa, nếu cứ thấy cá ăn hoài thì ko nên cho ăn tiếp, ông bà ta có đâu “Ăn no phải chừa 1 chút đói”, như thế cái bao tử làm việc mới tốt, và kích thích sự thèm ăn ở cá 

Cần sử dụng bể lọc, luôn thay nước mới trong bể nuôi. 

-3 ngày nên thay 1 lần. màu sắc cá luôn đẹp, nhanh phát triển 

-1 tuần nên thay 1 lần. màu sắc cá luôn đẹp 

-2 tuần nên thay 1 lần. 

Bạn nào lười quá thì nữa tháng nên thay( nhưng phải có bộ lọc tốt, chứ phân cá La Hán to, dơ mau hư nguôn nước) 

Đặc biệt màu sắc cá dễ bị thay đổi do ảnh hưởng môi trường , nên dăt hồ cá nơi thoáng mát, nhớ chăm sóc nó thường xuyên như bản thân mình. 

Đó là những vấn đề ban đầu cho bạn nào muốn nuôi cá “Hoa La Hán” 

Cá La Hán là một loài thích nghi rất nhanh với môi trường sống. Chúng cũng năng động và tò mò nữa. Người nuôi sẽ khám phá ra rằng loài này khá thông minh và có thể tạo mối quan hệ gần gũi với người nuôi chỉ trong vài ngày. Ở châu Á, đặc biệt là ở Malaysia, quê hương của cá La Hán, các cuộc thi được tổ chức hàng năm. Vì vậy, những người đam mê thường cố gắng tạo cho chính mình một giống mới không giống ai, không đụng hàng. Có 1 bộ sưu tầm phong phú về chủng loại là giấc mơ của những người chơi cá La Hán. 

Cá La Hán rất dễ cho đẻ, nhưng để duy trì một cặp cá đẹp, đẻ nhiều là cả một thách thức. Nguyên tắc đầu tiên cần phải nhớ là cá trống phải to hơn cá mái. Giải thích cho việc này là bởi vì trong thời gian đẻ trứng, cá mái rất dữ và có thể làm cá trống bị thương nghiêm trọng hoặc nặng hơn là có thể giết chết nó. Một con trống lớn có thể khống chế con mái một cách dễ dàng, và điều quan trọng hơn hết là bạn phải có nhiều hồ, nếu không bạn sẽ bị đọng khi cá con nở và lớn lên, vì cá lớn rất nhanh. 

Khi đã chọn được cặp cá ưng ý, cho cả 2 vào cùng 1 hồ, nên ngăn đôi bằng 1 tấm kính. 

Đợi cho đến khi nào chúng không còn tỏ vẻ hung hăng với nhau nữa thì hãy bỏ tấm kính ngăn đi. Nhớ là phải tiếp tục quan sát chúng để đề phòng rủi ro. 

Sau khi 2 con cảm thấy thích hợp và bắt cặp với nhau thì cá mái sẽ có những sọc đen trên thân mình và bắt đầu dùng miệng dời sỏi hoặc làm sạch giá thể để làm tổ. Cá mái sẽ dọn dẹp sạch sẽ nơi nó dự định đẻ trứng, đôi khi con trống cũng tham gia công việc này. 

Lúc này, cơ quan sinh dục của cá mái sẽ lòi ra, và sẵn sàng đẻ trứng trong vòng 5-7 giờ. Con trống thì rất hung hăng và màu sắc có vẻ hơi "phai" một chút, nhưng bạn đừng bận tâm vì khi ép xong khỏang 2 ngày sau nó sẽ trở lại bình thường 

Nếu quan sát bạn sẽ thấy rằng cứ mỗi sau khi cá mái đẻ 1 lượt thì cá trống sẽ đi theo và thụ tinh cho trứng, bằng cách "chà" lên ổ trứng. Cố gắng đừng cử động mạnh hay gây tiếng động lớn để cho cá đừng bị stress. Cá sẽ đẻ trong vòng 30 phút đến 3 giờ và số trứng đạt được khoảng từ 1000 - 5000 trứng. 

Sau khi cá đẻ xong, bạn có 2 lựa chọn: 

Thứ nhất: để trứng lại cho cá bố mẹ chăm sóc. Cách này ít người chọn, vì cá mẹ thường ăn con 

Thứ hai: Lấy trứng ra và đặt nó vào một cái hồ nhỏ đã được xử lý nước và khử trùng (hoặc lấy nước từ hồ cá bố mẹ đã bắt cặp). Việc khử trùng giúp cho những trứng hư không lây san những trứng khác. 

Cá bố mẹ bảo vệ và ấp trứng tốt nhưng cũng có thể sẽ ăn hết trứng nếu chúng cảm thấy bất an. Vì vậy, bạn nên lấy trứng ra ấp riêng để tránh được rủi ro. 

Đặt giá thể có trứng vào hồ ấp. có 2 cách : 

* 1. để nghiêng (khỏang 75 độ) vào thành hồ. 

* 2. để nằm ngang với đáy bể 

Những trứng màu trắng là trứng hư, nếu giá thể được đặt nằm ngang cá con sẽ ăn những trứng này (cũng itện chứ hỉ). 

Bật sủi không khí với cường độ nhẹ. Không được để bọt khí sủi trực tiếp vào trứng, nên để cách xa khoảng 5 - 10 cm. Đừng quên tắt máy lọc nếu bạn không muốn cá bột khi nở ra sẽ bị hút vào máy 

Trứng sẽ nở sau khoảng 50 giờ, nếu hơn 72 giờ thì chất lượng cá con sẽ không tốt. Trứng đầu tiên sẽ mọc đuôi và nếu bạn quan sát kỹ, bạn sẽ thấy những chấm đen nhỏ, đó là mắt cá. Bạn sẽ nhận ra rằng không phải tất cả mọi trứng đều nở. Một số trứng không thể nở vì không được thụ tinh. Đã có trường hợp trứng nở rất ít nhưng bạn đừng lo, cá sẽ đẻ trong khoảng từ 3 - 6 tuần sau nếu có chế độ cho ăn tốt. Do vậy, nếu thất bại, bạn vẫn còn cơ hội để thử lại. 

Sau khi cặp cá đẻ trứng, bạn phải tách riêng chúng ra. Cặp cá có thể oánh nhau dữ dội sau khi đẻ, vì vậy, hãy lưu tâm đến chúng. 

Trong vòng từ 2 - 4 ngày sau khi nở, cá bột không cần phải cho ăn. Chúng sẽ sử dụng noãn hoàn để sống. Sau đó, bạn có thể cho cá bột ăn bo bo hoặc luộc kỹ 1 quả trứng gà, bóc vỏ và lấy lòng đỏ, lấy 1 ít vào 1 cái chén và dùng 1 ít nước ấm đành lõang ra và tạt đều vào hồ, cá con sẽ ăn ngay khi hết nõan hòan, theo hv cá đến ngày thứ 4 cho ăn bo bo và đến ngàt thứ 7 bắt đầu cho ăn trùn chỉ và vẵn bỏ 1 ít bo bo. Cá con rất phàm ăn, bạn nên cho ăn càng nhiều càng tốt trong giai đoạn này để giúp cá có một nền tảng vững chắc để phát triển về sau. Nhưng nhớ thay nước thường xuyên hv thay 1 ngày 2 lần và gần như là thay 200% nước mới. 

Vậy là bạn đã có 1 đàn cá con tha hồ mà lựa chọn nhé. Theo thông tin từ nhiều phía thì cá đẻ ra có khoảng 50% mái và 50% là cá trống. Tỉ lệ cá trống đẹp (đầu to, màu đẹp) là khoảng 20 - 30%. Đó chính là lý do mà cá La Hán tuy đẻ nhiều nhưng giá vẫn đắt. 

Trên thị trường hiện nay có bán rất nhiều giống cá La Hán với những cái tên nghe rất kêu như Ngôi Sao May Mắn, Kim Cương Xanh, Sao Xanh, …Ngoài ra người bán cá còn đạt ra những cái tên độc đáo để gây sự chú ý của người mua . Vì vậy bạn đừng để mình bị hoa mắt trước mê hồn trận của những cái tên mà chỉ nên chọn mua cá La Hán khi bạn thích vẻ đẹp và sự hấp dẫn của nó .

Yếu tố quan trọng nhất khi mua La Hán con là kích cỡ của chúng, hầu hết cá La Hán con đều chưa có biểu hiện màu sắc, đầu gù hay hoa văn. Vì thế bạn phải thật kiên nhẫn . Hãy chọn mua một con La Hán con khoảng từ 1-2 tháng tuổi lớn nhất trong bầy về chăm sóc, bạn sẽ được hưởng cảm giác vui mừng khi tận mắt thấy những thay đổi của cá từ hình dáng thô kệch, không màu, không hoa văn, đầu xẹp lép thành một con La Hán hoàn chỉnh với các hoa văn sặc sỡ và một cái đầu gù oai phong .

Đầu gù của La Hán phụ thuộc vào nhiều yếu tố ?Đầu gù của La Hán là một đặc điểm thừa hưởng từ tổ tiên là loài Cichlids vùng Nam Mỹ . Cái u này là sự tích tụ của các mô mỡ và mỗi ngày một lớn hơn do sự phát triển của các mô khi cá trưởng thành . Đây là đặc điểm để phân biệt con trống và mái . Thông thường sống trong môi trường nuôi nhốt cá sẽ có đầu gù lớn hơn khi sống ở ngoài thiên nhiên . Thời kỳ sinh sản cũng là lúc đầu của cá phát triển lớn nhất bởi sự hiện diện của cá mái . Lúc đó cá sẽ tiết nhiều chất pheromone để quyến rũ con cái và chất này cũng góp phần làm đầu của cá lớn hơn . Đầu u của cá La Hán được chia làm 2 loại : đầu nước và đầu thịt . Đầu thịt có kích cỡ nhỏ hơn và không thay đổi theo sự phát triển của cá . Sau khi cá bắt cặp thành công và sinh sản thì cá trống sẽ mất đi nguồn năng lượng do mất sức, do đó cái đầu u cũng xẹp xuống phần nào .

Ngoài ra cái u này phụ thuộc một số yếu tố như : nguồn gốc, gien di truyền có liên quan .

Cá phải được nuôi trong điều kiện tốt nhất để nó có thể phát triển hết các đặc điểm bên ngoài . Nếu thừa hưởng gien di truyền từ bố mẹ là đặc trưng đặc trưng đầu gù lớn thì cá phải được chăm sóc thật chu đáo từ môi trường sống, thức ăn … mới phát triển hết kích cỡ cái đầu gù . Một trong những phương pháp làm tăng kích cỡ cái đầu gù là để một con mái đã trưởng thành và sẵn sàng bắt cặp vào một hồ kế bên cá trống . Lúc đó cá đực sẽ bị kích thích và đầu sẽ ngày càng lơn hơn đễ dẫn dụ con mái .

Box : Khi mua cá La Hán 

+ Kiểm tra toàn bộ việc nuôi cá trong tiệm cá cảnh hoặc trang trại nuôi cá .

+ Thương lương giá cả .

+ Chuẩn bị hồ với kích cỡ phù hợp với cá .

Không nên :

+ Mua bất cứ con cá nào chỉ vì lời nói của người khác .

+ Bị những tấm hình chụp cá tại tiệm cá kiểng làm hoa mắt .

+ Hấp tấp khi mua cá, phải cân nhắc kỹ lưỡng mọi thứ .