Cây măng cụt có thể sinh trưởng ở nhiều loại đất khác nhau, nhưng tốt nhất là đất sét giàu hữu cơ, tầng canh tác dầy, thoát nước tốt và gần nguồn nuớc tưới. Măng cụt là loại cây đòi hỏi khí hậu nhiệt đới với nhiệt độ cao, ẩm độ cao, lượng mưa dồi dào.
Do măng cụt là loại cây có hạt hấp thụ phát triển từ phôi cái, nên cây trồng từ hạt cũng có đặc tính giống như cây mẹ. Cây măng cụt Việt Nam và Thái Lan chỉ có 1 giống, do đó nhà vừơn nên mua giống của VIỆT Nam để ít tốn kém.
Trồng bằng hạt. Chọn hạt to.(trọng lượng hạt lớn hơn 1 gram) và ươm hạt trong môi trường tro trấu hoặc mụn xơ dừa. Khi cây con đạt 4-5 tháng tuổi mới chuyển sang bầu, đến khi cây được 1 tuổi lại chuyển cây sang bầu to hơn,lúc nầy bầu phải có kích thước 250cmX450cm để rễ măng cụt phát triễn thuận lợi trong năm thứ 2. Cả 2 giai đoạn nầy cần chọn vật liệu thoát nước tốt, giàu dinh dưởng làm bầu cho cây. Có thể dùng hổn hộp như sơ dừa, phân bò, đất =3:1:1, tưới nước đều đặn và che mát cho cây. Cần tưới nhẹ phân 2 tháng/lần theo công thức NPK=15:15:15, kết hợp thuốc trứ sâu, thuốc trừ bệnh nấm giúp cây phát triển tốt.
Chọn cây 2 năm tuổi để làm gốc ghép ở những cây đã cho trái để làm cành ghép (cành ghép có 3-4 cặp lá) Ghép theo kiểu nêm rồi dùng bao nylon bọc kín cành ghép.
Sau khi ghép xong cần giử trong nhà có che bóng và chăm sóc như trường hợp cây ươm hạt, Sau 2-3 tháng mới đưa ra ruộng sản suất. Trồng bằng cây ghép cây sẽ cho trái khi đạt 5-6 năm tuổi tùy vào cách thức chăm sóc. Các kết quả nghiên cứu ở Mãlai cho thấy cây ghép có tỷ lệ cây chết sau khi trồng cao hơn cây trồng hạt. Trọng lượng trái và số trái của cây ghép thấp hơn cây trồng hạt. Tóm lại cây măng cụt trồng hạt tốt hơn cây ghép
Nên trồng măng cụt với khoảng cách 6-7 m/cây theo kiểu hình vuông. Mặc dù trồng dầy nhưng tàn cây không đựoc giáp nhau, do đó phải tỉa cành to tán sớm và thường xuyên cho cây sau mỗi vụ thu hoạch.
Hố được đào với kích thước 0,6mX0,6mX0,6m, bón lót 5-10 kg phân chuồng hoai kết hợp với 200g phân NPK/gốc.
Khi cây con đạt tiêu chuẩn mới đưa ra ruộng sản xuất (cây 2 năm tuổi và cở khoảng 12-13 cặp lá) Đặt cây vào hồ và lắp đất ngang mặt bầu, cắm cọc để giữ cây khỏi đổ ngã và che bóng cho cây.
Măng cụt là cây ưa bóng ,đặt biệt là trong giai đoạn 1-4 năm đầu,việc che bóng cho cây con là điều cần thiết(giảm bớt 50-60% ánh sáng)trong giai đoạn cây con phải dùng mái che,khi trồng cũng nên che mát cho cây bằng vật liệu hay trồng chuối xung quanh đến cuối năm thứ tư ,trồng chuối cách gốc măng cụt ít nhất 1 mét.
Mỗi năm nên bón 5-10 kg phân chuồng hoai cho mỗi cây và phân vô cơ theo công thức NPK 15:!5:15 ở giai đoạn cây chưa cho trái như sau:
NPK=20:20:10 kết hợp với 10-20 kg phân chuồng hoai cho mỗi cây. Pha trộn để đạt đúng với công thức NPK 20:20:10
Lưu ý : trong giai đoạn nầy tránh bón nhiều phân đạm vì sẽ kích thích ra lá mới làm chậm quá trình ra hoa.
Ngoài ra có thể sử dụng phân bón lá NPK 20:20:20 phun làm 5 lần mỗi lần cách nhau 1 tuần bắt đầu từ tuần thứ 7 sau đậu trái.
Chuyên đề: măng cụt
I. Giới thiệu chung:
Măng cụt có tên khoa học là (Garcinia mangostana) là loài cây nhiệt đới cho quả ăn được, rất quen thuộc tại Đông Nam Á. Cây cao từ 7 đến 25 m. Quả khi chín có vỏ ngoài dày, màu đỏ tím đậm. Ruột trắng ngà và chia thành nhiều múi có vị chua ngọt, có mùi thơm rất thu hút.
II. Nguồn Gốc, Đặc điểm:
Cây măng cụt nguồn gốc từ Mã Lai, Nam Dương, từ Malacca qua Moluku, ngày nay bắt gặp ở khắp Đông Nam Á, ở Ấn Độ, Myanma cũng như ở Sri Lanka, Philippines… Măng cụt được các nhà truyến giáo đạo Gia tô di thực vào miền Nam nước ta. Hiện nay, ở nước ta măng cụt được trồng nhiều ở Đồng Bằng Sông Cửu Long (ĐBSCL) và Đông Nam Bộ (ĐNB).
Mùa vụ măng cụt từ tháng 4- 6 âm lịch hàng năm. Đây là một loại cây to, có thể cao tới 20-25m. Lá dày, dai, màu lục sẫm, hình thuôn dài. Hoa đực cụm 3-9 hoa có lá bắc. Hoa lưỡng tính có cuống có đốt. Quả hình cầu, to bằng quả cam trung bình, vỏ ngoài màu đỏ tím dày cứng, trong đỏ tươi như rượu vang, dày xốp, phía dưới có lá dài, phía đỉnh có đầu nhụy. Trong quả có từ 6 đến 18 hạt, quanh hạt có áo hạt trắng, ăn ngọt thơm ngon.
Ngoài việc dùng quả măng cụt để ăn, trong vỏ măng cụt có chứa hàm lượng cao chất giữ màu. Trước đây, trong thập niên 1970–1980 đã có một số nhà nghiên cứu Việt Nam tìm cách sử dụng tinh chất trích ly từ vỏ trái măng cụt để pha làm thuốc nhuộm vải không bị phai màu.
III. Phân bố:
Măng cụt chủ yếu được phân bố ở hai vùng ĐBSCL và ĐNB, trong đó trồng ở ĐBSCL với tổng diện tích khoảng 4,9 nghìn ha, cho sản lượng khoảng 4,5 nghìn tấn. Nam bộ hiện có khoảng 5.400 ha măng cụt, trong đó có vườn măng cụt trăm tuổi, có vườn mới trồng mùa mưa rồi. Dưới 1/3 diện tích măng cụt cho thu hoạch, trong đó phần lớn diện tích chưa ổn định năng suất. Bến Tre, Cần Thơ, Hậu Giang, Bình Dương, Sóc Trăng, Đồng Nai là các địa phương trồng măng cụt và trong đó Bến Tre là tỉnh dẫn đầu do tác động của chương trình trồng xen trong vườn dừa lão đang vận hành.
Theo dự án phát triển sản xuất và xuất khẩu rau, hoa, quả tươi của Việt Nam dự kiến phát triển diện tích trồng măng cụt ở cả hai vùng ĐBSCL và Nam Bộ lên khoảng 11,3nghìn ha, cho sản lượng 24 nghìn tấn; Trong đó tập trung trồng tại các tỉnh Bến Tre, Vĩnh Long, Trà Vinh và Bình Dương….
Măng cụt Bến Tre
Theo số liệu thống kê hiện nay toàn tỉnh Bến Tre có khoảng 4,5 nghìn ha đất trồng măng cụt (chiếm 77% diện tích cả nước). Hiện nay, Bến Tre là tỉnh đã có công bố chính thức về việc chọn măng cụt là loại cây trồng chủ lực để đầu tư phát triển theo hướng chuyên canh.
Măng cụt là loại cây đặc sản của Nam Bộ đã từng “làm mưa làm gió” trên thị trường trái cây cao cấp với giá bán trên 40.000 đồng/kg. Nhưng dần dần diện tích trồng loại cây này tăng lên, sản lượng đạt khá và thêm vào đó là trái măng cụt Thái Lan ngày càng nhiều khiến thị trường trái cây này nhiều biến động không có lợi cho người sản xuất. Hiện mức giá măng cụt đầu vụ vẫn luôn đạt mức trên 20.000 đồng/kg.
Tại Bến Tre măng cụt được đánh giá là nữ hoàng của cây ăn trái. Một trong những nguyên nhân để Bến Tre chọn cây măng cụt để phát triển thế mạnh là do rất ít nơi trồng được loại cây khó tính này và ở Bến Tre cây măng cụt phát triển rất tốt. Theo dự án của tỉnh, cây măng cụt sẽ được phát triển mạnh với diện tích khởi đầu 2.500 ha. Tuy nhiên, do điều kiện đất đai, khí hậu phù hợp để cây phát triển tốt cộng với thu nhập khá từ loại cây này nên hiện nay diện tích toàn tỉnh đã tăng lên đến 4.500 ha, trong đó có khoảng 200 ha đang trong thời kỳ cho năng suất cao (3.500 tấn). Những năm gần đây, măng cụt là loại trái cây đem lại thu nhập cao cho các nhà vườn và dự kiến diện tích trồng cây này còn tiếp tục tăng trong thời gian tới.
IV. Khoa học công nghệ
Cây măng cụt có thể sinh trưởng ở nhiều loại đất khác nhau (có khả năng chịu được đất hơi chua) nhưng tốt nhất là đất sét giàu hữu cơ, tầng canh tác dầy, thoát nước tốt và gần nguồn nước tưới. Nó không thích hợp với đất cát, đất thấp thoát nước kém. Măng cụt là cây nhiệt đới, yêu cầu nhiệt độ và ẩm độ cao, lượng mưa phân bố đều trong năm. Trong vùng nhiệt đới, cây măng cụt có thể trồng ở độ cao trên 1000 m, tuy nhiên ở những vùng quá cao cây măng cụt sẽ sinh trưởng chậm chạp.
1. Kỹ thuật trồng
Cây con cao 50cm, trước khi trồng nên cắt bớt phiến lá còn 1/2 để giảm thoát nước. Nên trồng cây con vào đầu mùa mưa để giảm chi phí tưới.
Cây con khó sống ngoài trảng, nên cần được che mát 4-5 năm đầu. Có thể trồng xen măng cụt với chuối hoặc xen dưới tán dừa để che mát, nhất là những vùng mùa khô kéo dài. ở vườn trồng thuần măng cụt, có thể trồng xen những cây ngắn ngày để tăng thu nhập. Măng cụt trồng xen trong vườn dừa không cần trồng xen thêm những cây khác. Chấm dứt xen khi cây đã trưởng thành (8-10 năm tuổi). Sau khi ngưng trồng xen, cần che phủ đất bằng những cây họ Đậu, nhất là trong mùa khô để giảm bốc hơi nước (tránh ít nhất ở 30cm xung quanh gốc đến tán cây).
Cấp- thoát nước
Rễ măng cụt tiếp xúc với đất kém, khó hút nước, vì vậy cần tưới và chăm sóc thường xuyên. Tuy nhiên, nếu bị ngập cây sẽ chết, do đó trong mùa mưa cần chú ý thoát nước tốt.
Phân bón
Măng cụt rất ưa phân chuồng. Ngoài ra, bón đạm cũng giúp cây tăng trưởng nhanh. Hiện chưa có nghiên cứu nào khuyến cáo công thức phân cho măng cụt. Nhưng theo kinh nghiệm của một số nhà vườn chuyên canh, bà con có thể áp dụng theo cách sau:
Trong năm đầu có thể bón 50-100g phân S.A/cây (hoặc 20-40g urê) vào 1 tháng sau khi trồng và 50-100g S.A (hoặc 20-40g urê) vào 6 tháng sau.
- Nên tăng dần lượng phân trong giai đoạn tăng trưởng.
Khi cây bắt đầu cho trái, bón 500g/cây phân NPK 20-20-15 vào đầu và cuối mùa mưa. Lượng phân tăng khi cây lớn và cho nhiều trái.
Cây trưởng thành có thể bón từ 2kg NPK/năm. Các vườn măng cụt năng suất cao ở ĐBSCL thường bón 1,5kg DAP và 1,5kg urê/gốc vào cuối mùa mưa (tháng 10 đến 01 dương lịch năm sau), một số vườn cũng kết hợp với biện pháp bồi sình, rải lá và cỏ mục (1-3 năm/lần) để cung cấp thêm dinh dưỡng cho cây.
Cắt tỉa
Lúc đầu có thể cắt bỏ những cành yếu, cành vượt để cây mọc tốt. Khi cây cao 8-10m, cắt ngọn để giảm chiều cao, tạo tán ngang giúp cây dễ phát triển.
Phòng trị sâu bệnh
Trị sâu ăn lá bằng các loại thuốc thông dụng như Cyperan, Peran 50 EC, Kinalux 25 EC,...
Rệp dính sống thành tập đoàn ở mặt dưới lá (và nhện đỏ, bọ xít) làm cây kiệt sức. Phun Bassan 50 EC, Actara 25 WG, Bian 40 EC, Supracide 40 ND,... khi thấy chúng xuất hiện.
Bệnh đốm rong tạo thành các đốm đồng tiền loang lổ màu xám xanh hoặc vàng trên thân, cành cây. Phun hỗn hợp thuốc như Carban 50 SC, Bordeaux, Copper-zinc, Coppor B... hoặc dùng vôi quét tường phết lên vết bệnh.
Chảy nhựa vàng: Do sâu gây ra hoặc rễ bị tổn thương bởi gió to, bão... Trong thời gian 2-8 tuần trước khi thu hoạch có mưa liên tục và mưa to, quả măng cụt rất dễ bị bệnh chảy nhựa vàng, nặng thì quả thành đắng, không ăn được. Do đó cần lưu ý để khắc phục.
Thu hoạch
Măng cụt cho trái sau 10-15 năm trồng nhưng cây có thể sống trên 50 năm. Cây tốt có thể cho trái sau 7-8 năm trồng (vùng Lái Thiêu). Tại miền Nam nước ta, măng cụt trổ hoa vào tháng 1-2 dương lịch và bắt đầu thu trái từ tháng 5 đến tháng 8 dương lịch, có khuynh hướng cho trái cách năm. Cây 7 năm tuổi chỉ cho khoảng 10 trái bói (1kg). Cây 8 tuổi cho 40 trái, cây 9 tuổi 100 trái. Cây 15 năm tuổi cho 600-800 trái (60-80kg).
Thu hoạch khi trái đã chuyển màu đỏ là thuận lợi nhất, vì có thể bảo quản được 7-10 ngày; số múi trong và số quả bị cứng vỏ thấp.
Tồn trữ
Có thể trữ lạnh nhiều tuần. Sau 7 ngày tồn trữ ở nhiệt độ bình thường, trái chỉ bị giảm 3,3% trọng lượng, nhưng có thể thối 23,9%. Trữ ở 5 độ C không bị giảm trọng lượng và chỉ 11% số trái bị thối. Tốt nhất nên giữ trái trong bao plastic kín để ít bị thiệt hại. Nên chọn những trái tròn trịa, không bị trầy xước để chuyên chở xa.
2. Cách cho măng cụt ra hoa sớm, không sượng trái
Trái măng cụt đạt tiêu chuẩn ngon nhất thiết không bị sượng, trọng lượng trên 80 g/trái, không bị trầy xước, lem mủ và có màu sậm đẹp. Tuy nhiên, sượng trái là vấn đề nan giải với nhiều nhà vườn, nhất là vườn măng cụt còn trái trong mùa mưa. Muốn khắc phục sượng trái, cách tốt nhất là phải thu hoạch trái trước mùa mưa. Qua nhiều khảo sát, Công ty Mai Xuân (số 18, đường 12, P.11, Q Gò Vấp, TP HCM. ĐT: 08.9893164) đã hỗ trợ kỹ thuật cho nhiều nhà vườn trồng măng cụt ứng dụng quy trình xử lý ra hoa sớm thành công.
Do đặc tính của măng cụt là loài ra hoa trên đầu cành của đọt mới, nên việc cho măng cụt ra hoa sớm trước hết phải làm cho cây ra đọt non sớm và đồng loạt.
Để có trái măng cụt chất lượng đầu mùa, sau khi thu hoạch cần sớm bón 3 kg phân Đầu Trâu AT1 + 30kg phân ủ hoai (hoặc 7kg Humix) + 50g TRICHO-MX/cây tán 6-8m, tưới nước đều. Tỉa bỏ cành vượt, cành cấp 1 vượt ra khỏi khung tán và cắt bỏ những cặp lá đầu cành trên toàn bộ tán. Làm 2 việc trên trong 1 tuần.
Hai tuần sau, dùng MX-THIORÊ hoặc Food-MX1 phun sương ướt đều tán cây. Sau khi phun 2-3 tuần, cây sẽ nhú đọt đồng loạt.
Khi đọt non nhú được 1 tuần, dùng Food-MX1 phun 2 lần, 10 ngày 1 lần giúp đọt lá phát triển mạnh, sung sức và chuẩn bị cho hoa.
Xử lý ra hoa
Bón phân đón ra hoa, phun thuốc tạo mầm hoa: Khi đọt non được 5 tuần tuổi, bón 2kg phân Đầu Trâu AT2 + 2kg Humix/cây. Muốn có hiệu quả tức thì, dùng 100g MX (hòa nước tưới 2)/cây. Một tuần sau dùng Food-MX2 hoặc F.Bo phun sương ướt đều 2 mặt lá cây 2 lần, 7 ngày 1 lần. Sau đó “bắt” cây cảm ứng ra hoa. Làm vào đầu tháng 10ÂL để thu vào đầu tháng 4 ÂL năm sau.
Có 2 cách bắt cây ra hoa sớm và đồng loạt:
Cách tạo khô hạn là khi đọt non 9 tuần, tạo khô hạn (tức cắt nước và rút nước mương hoặc phủ nylon trên mặt liếp). Khoảng 2-4 tuần, khi thấy lá non có biểu hiện héo thì tưới thật đẫm 2 lần, cách nhau 5-7 ngày, tưới tiếp để mặt nước đủ ẩm.
Cách thứ hai là khấc gốc (khoanh vỏ), với những vườn khó tạo khô hạn thì khi đọt được 9-10 tuần tuổi, khoảng 15/10ÂL tiến hành khấc gốc xung quanh thân, chiều rộng của vết khấc từ 0,5-0,8cm. Chỉ khấc phần vỏ, không được chạm vào phần gỗ trong thân, vết khấc cách mặt đất khoảng 1m.
Để thúc cây ra hoa đồng loạt, sau khi lá tươi lại (hoặc khấc gốc 2-3 ngày), dùng
thuốc ra hoa C.A.T + Food-MX2 phun sương ướt đều 2 mặt lá cây 1 lần. Khoảng 10-20 ngày sau khi tưới nước lại (hoặc sau khấc gốc) và phun thuốc cây sẽ nhú chồi hoa (vào khoảng giữa tháng 11 ÂL). Từ khi hoa nhú đến khi hoa nở khoảng 30-45 ngày. Muốn đậu trái tốt nên phun 2 lần thuốc đậu trái C.A.T hoặc HCR, 10 ngày 1 lần.
Nuôi trái
Khi trái đậu 2 tuần, bón 2kg phân Đầu Trâu AT3 + 2kg Humix/cây, chia ra làm 2 lần.
Muốn cung cấp nhanh dinh dưỡng nuôi trái thì bón 400g MX (hòa nước tưới 4) cho
1 cây. Đồng thời, dùng HCR phun 2 lần, 7 ngày 1 lần. Sau đó dùng dưỡng trái + Food-MX4 phun 3-4 lần, 10 ngày 1 lần giúp trái to, chắc, ngon ngọt và hạn chế hiện tượng sượng trái và “trong trái”.
Với cách xử lý như trên, khoảng 104-108 ngày sau hoa nở, thu hoạch được măng cụt sớm vụ.
_____________________________
Kỹ thuật trồng Măng cụt
I. Chọn và nhân giống:
1. Chọn giống trồng: Hiện nay cây măng cụt chỉ có một giống. Tuy nhiên, vẫn có những cá thể có biểu hiện một số đặc tính tốt hơn trong quần thể cây trồng. Vì vậy, hiện nay khi nhân giống nên chọn những trái từ các cây măng cụt cho trái tốt.
2. Phương pháp nhân giống: Cây măng cụt có thể được nhân giống theo ba cách: gieo từ hạt, dùng phương pháp ghép ngọn hoặc tháp cành.
a. Trồng bằng hạt: Chọn trái to trên những cây cho trái tốt (nặng hơn 80g), từ trái này ta tiến hành chọn hạt to (trọng lượng hạt từ 1g trở lên) vì hạt lớn tỷ lệ nảy mầm thường cao và số cây con lên từ các hạt có kích thước lớn tỷ lệ sống cao, tăng trưởng nhanh hơn từ hạt có kích thước nhỏ. Hạt đã chọn được ngâm vào nước để rửa sạch phần thịt và xơ bám, hạt được gieo thẳng trên líp ươm hoặc gieo trong bầu có chứa đất, tro trấu hoặc mụn xơ dừa, líp ươm hoặc bầu ươm phải được che mát và tưới nước thường xuyên. Hạt sẽ nầy mầm sau 20-30 ngày ươm, khi ươm nên xử lý nền ươm bằng các loại thuốc trừ kiến để tránh trường hợp kiến ăn hạt. Sức phát triển chồi tùy vào lượng chất dự trữ trong hạt.
Cây con nếu gieo trên líp thì nên cấy sớm vào bầu khi được 2 lá. Khi đôi lá đầu tiên già thì nhẹ nhàng đưa cây ra khỏi môi trường ươm trên líp, khi nhổ cây con ươm trên líp nhớ chú ý đừng cho gãy tách hạt ra khỏi cây con vì giai đọan nầy cây sống nhờ dinh dưỡng của hạt và cấy vào bầu ươm ( với kích thước bầu là 12x15cm). Cấy trễ lúc cây đã có nhiều lá sẽ dễ làm rễ cây tổn thương. Đến khi cây được một năm tuổi phải chuyển sang bầu lớn hơn (kích thước bầu nên là 17-25cmx40-45cm) để rễ măng cụt phát triển thuận lợi trong năm kế tiếp. Nên chọn vật liệu vô bầu thoát nước tốt, giàu dinh dưỡng, có thể dùng hỗn hợp như mụn xơ dừa; phân chuồng hoai; đất đập nhỏ theo tỷ lệ 3:1:1. Phải tưới nước đầy đủ, che bóng cho cây và tưới nhẹ phân NPK (15:15:15) 2 tháng một lần kết hợp với việc phun thuốc phòng trừ sâu bệnh để cây phát triển tốt.
b. Ghép ngọn, tháp cành: Phương pháp ghép ngọn, tháp cành đã rút ngắn thời gian cho trái cây măng cụt (3-4 năm tuổi). Tuy nhiên, cây ghép có tỷ lệ chết sau khi trồng cao hơn, số trái và trọng lượng trái thấp hơn. Do đó phương pháp nhân giống chủ yếu và phổ biến hiện nay trong sản xuất đối với măng cụt vẫn là gieo từ hạt. Tiêu chuẩn cây giống tốt: (đây là tiêu chuẩn do Bộ nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành). Cây giống phải đúng giống với yêu cầu về hình thái cây giống như sau:
- Cổ rễ thẳng. Vỏ cây không bị tổn thương đến phần gỗ.
- Đường kính thân cây (đo tại nơi cách mặt đất bầu ươm 2cm) chiều cao phải đạt từ 0,6cm trở lên.
- Bộ rễ phát triển tốt, có nhiều rễ thứ cấp. Rễ cọc không cong vẹo.
- Số lá: có 12 cặp lá trở lên.
- Các lá ngọn đã trưởng thành, xanh tốt và có hình dạng, kích thước đặc trưng của giống.
- Chiều cao cây giống (đo từ mặt giá thể bầu ươm đến đỉnh chồi) là 70 cm trở lên.
- Cây giống phải đang sinh trưởng khoẻ mạnh, không bị sâu bệnh, đặc biệt là không mang triệu chứng chảy nhựa vàng trên thân.
- Tuổi cây giống: Phải trên 2 năm từ khi gieo hạt.
II. Kỹ thuật trồng và chăm sóc:
1. Đất trồng: Cây măng cụt trồng tốt ở vùng đất thịt, sét giàu hữu cơ tầng canh tác dày, thoát nước tốt, gần nguồn nước tưới, không bị nhiễm mặn.
2. Thời vụ trồng: Cây măng cụt có thế trồng được quanh năm, nhưng thường được trồng vào đầu mùa mưa để giảm chi phí tưới cho vườn cây.
A. Chuẩn bị vườn:
1. Đào mương lên líp: Ở những vùng thấp như Đồng bằng sông Cửu Long thì cần đào mương lên líp để tăng độ dày tầng canh tác, có hệ thống mương thông nhau để thoát nước, rửa phèn và cung cấp nước cho vườn khi cần thiết. Độ sâu và rộng của mương, líp là tùy thuộc vào điều kiện riêng của từng vườn, thông thường mương rộng 1,5-2m, sâu 1-1,2m; líp rộng 5-6 m (nếu trồng hàng đơn) và 7-8m (nếu trồng hàng đôi)
2. Đắp đê bao: Cần có hệ thống đê bao quanh cho từng vườn hoặc đê bao cho cả vùng có điều kiện tương tự nhau để bảo vệ vườn cây vào mùa mưa lũ, có hệ thống tiêu thoát nước khi cần thiết.
3. Trồng cây chắn gió: Chọn các loại cây trồng có độ cao hợp lý, chắc gốc, khó đổ ngã trồng quanh vườn để làm cây chắn gió cho vườn cây măng cụt vì gió có thể làm gãy nhánh, hại lá và trái măng cụt.
4. Khoảng cách trồng: Măng cụt là cây có tuổi thọ cao thân gỗ to nên cần trồng với khoảng cách xa nhau để vườn được thông thoáng, ít sâu bệnh. Có thể trồng với các khoảng cách như sau: Trồng với khoảng cách 10 x 7m/cây; Trồng với khoảng cách 8-9 x 6-7 m/cây; Trồng với khoảng cách 7 x 7m/cây. Nếu trồng dày thì phải đảm bảo tán cây không được giao nhau bằng cách tỉa cành tạo tán cho cây thường xuyên sau mỗi vụ thu hoạch.
5. Trồng xen: Do cây măng cụt sinh trưởng chậm lâu cho trái và trồng với khoảng cách khá xa nhau nên trong những năm đầu để tận dụng diện tích đất và có thêm nguồn thu nhập có thể trồng một số cây ngắn ngày hoặc cây ăn quả sinh trưởng nhanh (như chuối, mận, ổi, cam…) làm cây trồng xen trong vườn măng cụt. Ngoài ra có thể trồng cây măng cụt xen trong vườn dừa nhưng không nên trồng quá dày mà phải đảm bảo đúng khoảng cách thì mới đạt hiệu quả kinh tế cao.
B. Kỹ thuật trồng và chăm sóc:
1. Chuẩn bị hố trồng và cách trồng: Hố được đào theo hình vuông với kích thước mỗi cạnh 60x60cm và sâu khoảng 60cm, trước khi trồng nên bón lót cho mỗi hố 0,5-1kg vôi, 100-200g phân NPK (16:16:8 hoặc 20:20:15), 10-20kg phân chuồng hoai và 10-20g thuốc sát trùng Regent. Nên đặt cây trên mô đất cao hơn mặt đất tự nhiên khoảng 10-20cm để hạn chế hiện tượng ngập úng giả tạo, cây con khi trồng nên đạt được 2 năm tuổi trở lên, cây có 1-2 cặp cành cấp 1 mới đưa ra vườn trồng. Đặt cây con cần thận trọng để bầu cây không bị bể, rễ không bị ảnh hưởng, lấp đất ngang mặt bầu, nên dùng ống nhựa bọc phần gốc nơi tiếp giáp mặt đất lên khoảng 20cm để tránh trường hợp cây măng bị chết do còng ăn hết phần vỏ ở gốc. Cắm cọc giữ cho cây khỏi đổ ngã, che bóng và tưới nước cho cây ngay sau khi trồng.
2. Che bóng khi cây còn nhỏ: Cây măng cụt là cây ưa bóng, cây con khó sống ngoài trảng nên cần được che mát trong 4-5 năm đầu vì ánh sáng mặt trời chiếu trực tiếp có thể làm cây chậm phát triển. Có thể che bằng tàu lá dừa, lưới che sáng, tre đang, giàn che phủ lá chuối hay rơm rạ hoặc trồng xen cây che bóng tạm thời như cây chuối để hạn chế 50-60% ánh sáng mặt trời ảnh hưởng trực tiếp đến cây nhất là trong hai năm đầu sau khi trồng ra vườn. Trồng chuối cách gốc măng cụt 1-2m về 4 hướng hoặc chỉ trồng ở hai hướng Đông và Tây.
3. Tủ gốc giữ ẩm: Ngay sau khi trồng nên dùng rơm rạ hoặc cỏ khô phủ mô trồng quanh cây một lớp dày khoảng 5-10cm và cách xa gốc khoảng 10-20cm, trong mùa khô để giảm sự bốc thoát hơi nước.
4. Bồi bùn lên líp: Hàng năm, vào mùa nắng cần vét bùn ở mương lên bồi líp nhằm nâng cao mặt líp và cung cấp thêm chất dinh dưỡng cho cây. Nhưng chỉ bồi một lớp bùn mỏng khoảng 3-4cm .
5. Tưới nước: Măng cụt là cây có nhu cầu nước rất lớn đồng thời do hệ thống rễ cây không có lông hút và phát triển kém nên rễ măng cụt khi tiếp xúc với đất khó hút nước vì vậy cần tưới nước thường xuyên, nhất là trong giai đoạn cây con và cây đang mang trái.
a. Giai đoạn cây con: Phải tưới đầy đủ nước nhất là trong những tháng mùa khô để giúp cây mạnh khoẻ, nhanh phát triển. Tuy nhiên nếu cây con bị ngập úng sẽ chết nên cần chú ý thoát nước tốt cho vườn cây.
b. Giai đoạn cây ra hoa và mang trái: Cần tưới nước cách ngày cho cây nhất là lúc sau khi cây trổ hoa, đậu trái giúp hoa phát triển tốt, đậu trái nhiều và trái nhanh phát triển. Trong giai đọan cây mang trái nên chú ý tưới đều vừa đủ ẩm tránh trường hợp vườn quá khô lại quá ướt bất thường sẽ đưa đến hiện tượng rụng trái non, với một số kinh nghiệm của nhà vườn khi trái măng cụt hết giai đọan phát triển trái thì ngưng tưới nước, giảm mực thủy cấp trong mương và kết hợp với việc đậy gốc khi có mưa nhiều sẽ giảm đi hiện tượng mủ trái và sượng trái măng cụt .
6. Trừ cỏ dại: Trong những năm đầu khi cây chưa khép tán, cỏ dại sẽ phát triển mạnh, nên diệt cỏ bằng phương pháp thủ công hoặc dùng máy cắt cỏ.
7. Tỉa cành tạo tán: Tỉa cành tạo tán cho cây măng cụt phải được chú ý thực hiện sớm và thường xuyên để có được tán cây cân đối và cây cho năng suất cao sau nầy. Khi cây còn nhỏ, cần tỉa bỏ các cành mọc dày đặc, cành vượt mọc đứng trong thân, cành ốm yếu, cành bị sâu bệnh, chỉ giữ lại các cành mọc ngang, cành khoẻ mạnh để tạo cho cây có tán thông thoáng và cân đối. Khi cây đã cho trái, sau khi thu họach xong phải tỉa bỏ những cành bị sâu bệnh, cành già không còn khả năng cho trái, cành vô hiệu nằm trong tán cây. Đặc biệt phải thu tán cây không cho tán giao nhau bằng cách tỉa ngắn lại những cành ở mặt ngoài tán tùy vào điều kiện thực tế bà con có thể cắt ngắn hay dài làm sao cho tán cây tròn đều, không lồi lõm, không có các cành bị che khuất để đảm bảo cho sự phát triển của trái. Công việc tỉa cành tạo tán cần phải tiến hành ngay sau đợt bón phân lần thứ nhất và phải thực hiện xong trong thời gian một tuần để giúp cây có đủ dinh dưỡng ra chồi khỏe và đồng loạt.
8. Treo cành: Cây măng cụt có cành to nhưng lại rất giòn và dễ gãy, khi cây măng cụt mang trái nhánh thường có hiện tượng quằn xuống thỉnh thỏang thấy phần nhánh phía trên bị bung vỏ qua nhiều vụ nhánh bị gãy hoặc bị khô đi, do đó ở cây có cành phát triển tốt cần phải dùng dây nylon chắc để kéo cành lên, nhằm tránh gãy nhánh hư cành bằng cách cột một đầu dây vào cành và đầu còn lại cột vào thân cây chính. Việc treo cành là cần thiết nhất là trong mùa mưa bão trong giai đọan cây mang trái và trong vụ thu hoạch.
9. Bón phân: Cây măng cụt cho trái cách năm rất thường xảy ra, chủ yếu là do việc bón phân cho cây hầu như chưa được quan tâm. Quy trình bón phân để người trồng tham khảo như sau:
a. Giai đoạn cây con: Bón 5-10kg phân chuồng/cây/năm. Phân vô cơ ở giai đọan chưa cho trái có thể bón phân N:P:K 16-16-8 hoặc N:P:K 20-20-15.
Tuổi cây (năm) | Liềulượng (kg/cây/năm) | Số lần bón (lần/năm) |
1 | 0.5 | 2-4 |
2 | 1 | 2-4 |
3 | 1.5 | 2-4 |
4 | 2 | 2-4 |
b. Giai đoạn cây cho trái:
- Lần 1: Ngay sau khi thu hoạch xong cần tỉa cành, tạo tán bón 20-30kg phân chuồng hoai cho mỗi cây kết hợp với phân phân vô cơ có hàm lượng đạm cao để giúp cây nhanh ra đọt mới. Bón phân chuyên dùng cho cây ăn trái AT1. Cũng có thể bón phân hữu cơ kết hợp với phân vô cơ theo công thức như sau N:P:K 16-16-8 hoặc N:P:K 20:20:10.
- Lần 2: Trước khi cây ra hoa 30-40 ngày, giai đoạn này nên sử dụng phân vô cơ có hàm lượng lân và kali cao. Tránh bón nhiều phân đạm sẽ làm cho cây ra lá giảm sự ra hoa. Bón phân chuyên dùng cây ăn trái AT2 hoặc N:P:K 8-24-24
- Lần 3: Sau khi đậu trái lúc trái khoảng 2cm, bón phân có hàm lượng kali cao, bón phân với công thức N:P:K 13-13-21 hoặc AT3. Liều lượng phân:
+ Cây măng cụt có từ 10-15 năn tuổi có thể bón 0.5-1kg phân vô cơ/lần/cây.
+ Cây măng cụt lớn hơn 15-20 tuổi có thể bón 1-2kg phân vô cơ/lần /cây.
+ Cây măng cụt có tuổi lớn hơn 20-30 năm có thể bón 2-3 kg phân vô cơ/lần/cây.
+ Cây măng cụt có tuổi lớn hơn 30 trở lên có thể bón từ 3-4 kg phân vô cơ/lần/cây.
Tuy nhiên việc bón phân cho cây măng cụt về số lượng và công thức bón cũng có thể tăng giảm hoặc thay đổi tùy thuộc vào điều kiện đất trồng, đường kính tán, năng suất thu họach vụ trước và tình hình sinh trưởng của cây. Ngoài ra để góp phần nâng cao năng suất, phẩm chất trái còn có thể phun phân bón lá Growmore ( 20:20:20) 10g/8lít nước phun làm 3 lần mỗi lần cách nhau 1 tuần và bắt đầu phun vào 2 tuần sau khi đậu trái và cũng có ý kiến của nông dân cho rằng trong giai đọan trái phát triển cần bón thêm Ca(NO3)2 hoặc bón vôi Dolomite 2Kg/cây sẽ tăng được phẩm chất trái.
c. Cách bón phân: Đại đa số nhà vườn xới xung quanh gốc bón theo tán cây vì vậy việc bón phân cho cây măng cụt chưa phát huy hết hiệu quả khi sử dụng phân bón. Cây măng cụt do đặc tính bộ rễ phát triển kém so với các loại cây trồng khác vì vậy hiệu quả nhất nên giới hạn bón phân ở 2/3 hình chiếu tán tính từ gốc trở ra. Tốt nhất nên đào rãnh chung xung gốc ở 2/3 tán, sâu 15-20cm rộng từ 20-30cm bón phân vào rãnh, lấp đất lại hoặc cũng có thể xới xung quanh cách gốc khoảng 40-50cm đến 2/3 tán cây bón phân vào và tưới nước đầy đủ sau khi bón .
____________________
http://www.dost-bentre.gov.vn/cay-trai-ben-tre/cay-mang-cut/1529-k-thut-trng-mng-ct.html
